Rủi ro pháp lý từ các hành vi gian dối khi đăng ký bản quyền tác giả
Nhiều doanh nghiệp tin rằng chỉ cần “có giấy chứng nhận bản quyền” là nắm chắc phần thắng khi tranh chấp. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít trường hợp chính việc đăng ký lại trở thành rủi ro pháp lý nếu được thực hiện trên cơ sở thông tin không trung thực.
Theo quy định tại Luật Sở hữu trí tuệ 2005, quyền tác giả phát sinh kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới hình thức vật chất nhất định, không phụ thuộc vào việc đăng ký (Điều 6). Tuy nhiên, Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả vẫn có giá trị quan trọng về mặt chứng cứ theo Điều 49 của Luật này.
Trong thực tiễn, một số chủ thể đã lợi dụng cơ chế đăng ký để thực hiện các hành vi gian dối nhằm tạo lợi thế pháp lý. Các hành vi phổ biến bao gồm việc kê khai sai về tác giả hoặc chủ sở hữu, nộp hồ sơ chứa thông tin không chính xác, hoặc sử dụng tài liệu không hợp lệ để được cấp Giấy chứng nhận. Những hành vi này về bản chất làm sai lệch thông tin đăng ký và có thể bị xử lý theo quy định pháp luật.
Đáng chú ý, việc đăng ký bản quyền không trung thực còn có thể bị xem xét hủy bỏ hiệu lực Giấy chứng nhận theo Điều 52 của Luật Sở hữu trí tuệ, nếu phát hiện thông tin kê khai không đúng sự thật. Đồng thời, trong trường hợp gây thiệt hại cho bên thứ ba, chủ thể thực hiện hành vi gian dối còn có thể phải chịu trách nhiệm dân sự.
Về chế tài, theo Nghị định 341/2025/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung), các hành vi xâm phạm quyền tác giả hoặc cung cấp thông tin sai lệch trong quá trình đăng ký có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt đáng kể. Trong trường hợp nghiêm trọng, hành vi này còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015, đặc biệt nếu có yếu tố gian lận hoặc gây thiệt hại lớn.
Từ góc độ thực tiễn, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đến tính trung thực và chính xác trong quá trình đăng ký bản quyền. Việc kiểm tra nguồn gốc tác phẩm, xác định đúng chủ thể quyền và tuân thủ quy trình pháp lý không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro tranh chấp mà còn bảo vệ giá trị tài sản trí tuệ một cách bền vững.
