+84 989244558 contact@aptlaw.vn
Tin tức - Sự kiện

CHÍNH THỨC SIẾT QUẢN LÝ RỦI RO HỆ THỐNG AI TRONG NGÀNH NGÂN HÀNG TỪ NGÀY 15/11/2026

Từ ngày 15/11/2026, Thông tư số 53/2026/TT-NHNN do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ký ban hành ngày 30/09/2026 chính thức có hiệu lực thi hành. Đây là văn bản pháp lý quan trọng thiết lập hành lang an toàn, quản lý rủi ro và điều kiện triển khai hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) đối với các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, dịch vụ Tiền di động và công ty thông tin tín dụng.

Dưới đây là những quy định cốt lõi doanh nghiệp tài chính – ngân hàng và khách hàng cần đặc biệt lưu ý:

1. Phân loại hệ thống AI rủi ro cao dựa trên ngưỡng giao dịch và cho vay

Theo Điều 4 Thông tư 53/2026/TT-NHNN, hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán hoặc quyết định cấp tín dụng sẽ bị xếp vào nhóm rủi ro cao nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

  • Đối với khách hàng cá nhân: Tự động thực hiện giao dịch trên 10 triệu đồng/lần hoặc có tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 20 triệu đồng.

  • Đối với khách hàng tổ chức: Tự động thực hiện giao dịch trên 50 triệu đồng/lần hoặc có tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 100 triệu đồng.

  • Hoạt động cho vay: Hệ thống AI tự động quyết định cho vay từ 50 triệu đồng trở lên.

(Lưu ý: Ngưỡng này áp dụng cho cả trường hợp AI thực hiện nhiều giao dịch nhỏ lẻ cộng dồn vượt mức trong ngày. Các con số này dùng để phân cấp quản lý rủi ro của ngân hàng, không giới hạn hạn mức chuyển khoản thủ công của người dân trên ứng dụng).

2. Mức trần tối đa đối với giao dịch thanh toán tự động qua AI

Bên cạnh việc phân loại rủi ro, tiết (ii) điểm g khoản 1 Điều 5 Thông tư 53/2026/TT-NHNN đặt ra mức trần cứng đối với tổng giá trị giao dịch AI tự động thực hiện cho một khách hàng trong ngày (không vượt hạn mức nội bộ của tổ chức và không quá mức tối đa):

  • Khách hàng cá nhân: Tối đa 100 triệu đồng/ngày.

  • Khách hàng tổ chức: Tối đa 500 triệu đồng/ngày.

3. Bắt buộc ký thỏa thuận và xác thực sinh trắc học trước khi để AI tự động thanh toán

Để đảm bảo quyền tự quyết của người dùng, ngân hàng chỉ được phép để AI tự động thanh toán khi có thỏa thuận trước với khách hàng, trong đó nêu rõ phạm vi giao dịch, hạn mức từng lần/ngày, thời hạn hiệu lực và điều kiện tạm dừng:

  • Xác thực chặt chẽ: Ngân hàng phải đối chiếu đảm bảo người ký là chủ tài khoản hoặc người được ủy quyền hợp pháp. Nếu ký kết bằng phương thức điện tử, bắt buộc phải xác thực bằng sinh trắc học kết hợp ít nhất một biện pháp xác thực khác theo Thông tư 50/2024/TT-NHNN (đã sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 77/2025/TT-NHNN).

  • Quyền kiểm soát của khách hàng: Khách hàng có quyền chấm dứt thỏa thuận bất cứ lúc nào và ngân hàng phải thực hiện ngay lập tức. Ngân hàng cũng phải cung cấp công cụ để khách hàng tự tạm dừng hoặc hủy quyền thanh toán của AI.

  • Giải quyết khiếu nại: Khi khách hàng khiếu nại một quyết định tự động của AI, con người phải trực tiếp xem xét lại vụ việc và kết quả này là căn cứ cuối cùng để giải quyết.

4. Trách nhiệm giám sát của con người và lộ trình chuyển tiếp

  • Kiểm soát an ninh & 3 tuyến bảo vệ: Hệ thống AI rủi ro cao phải được kiểm tra, đánh giá an ninh mạng trước khi vận hành chính thức và định kỳ trong quá trình sử dụng; đồng thời phải thiết lập cơ chế cho phép con người giám sát, điều chỉnh hoặc dừng khẩn cấp hệ thống.

  • Trách nhiệm thuê ngoài: Trường hợp ngân hàng thuê đơn vị thứ ba phát triển hoặc cung cấp giải pháp AI, ngân hàng vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm cao nhất về an toàn hệ thống và quyền lợi của khách hàng.

  • Lộ trình tuân thủ: Các hệ thống AI đã vận hành chính thức trước ngày 15/11/2026 phải hoàn tất việc rà soát, nâng cấp để đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn mới trước ngày 01/03/2027.

Khuyến nghị cho Tổ chức tín dụng và Khách hàng:

  • Đối với Tổ chức tín dụng & Trung gian thanh toán: Khẩn trương rà soát toàn bộ các mô hình AI đang ứng dụng (chấm điểm tín dụng, eKYC, thanh toán tự động, phát hiện gian lận…) để phân loại mức độ rủi ro, cập nhật quy trình quản trị 3 tuyến bảo vệ và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật trước mốc 01/03/2027.

  • Đối với Khách hàng sử dụng dịch vụ: Chỉ kích hoạt tính năng ủy quyền cho AI giao dịch tự động trên ứng dụng chính thức của ngân hàng; đồng thời kiểm tra kỹ các điều khoản về hạn mức ngày, thời hạn hiệu lực và cách thức hủy quyền ngay trên giao diện ứng dụng.