+84 989244558 contact@aptlaw.vn
Tin tức - Sự kiện

GỠ VƯỚNG THỦ TỤC THỪA KẾ ĐỐI VỚI ĐẤT CHƯA CÓ SỔ ĐỎ KHI NGƯỜI SỬ DỤNG ĐẤT ĐÃ QUA ĐỜI

Nhiều gia đình đang rơi vào vướng mắc: thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận thì người đứng tên quyền sử dụng đất lại qua đời. Khi đó, câu hỏi được đặt ra là liệu có thể chia thừa kế khi “tấm sổ đỏ” còn chưa hình thành? 

Một câu hỏi được đặt ra khá phổ biến trong thực tế: gia đình đang làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho một thửa đất, nhưng người có quyền sử dụng đất không may đã mất trước khi thủ tục hoàn tất. Hệ quả là gia đình cần tiến hành thỏa thuận phân chia di sản thừa kế, song lại loay hoay không biết có được phép làm hay không do vướng mắc liên quan đến điều 45 Luật Đất đai.

Hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Trong văn bản trả lời công dân trên Cổng thông tin điện tử, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã làm rõ rằng việc thửa đất chưa được cấp Giấy chứng nhận không đồng nghĩa với việc không thể thực hiện thừa kế quyền sử dụng đất.

Cơ sở cho kết luận này nằm ở Điều 45 Luật Đất đai 2024. Cụ thể, điểm a khoản 1 điều luật này đã loại trừ trường hợp thừa kế quyền sử dụng đất khỏi điều kiện bắt buộc phải có Giấy chứng nhận. Đồng thời, khoản 4 Điều 45 xác định người nhận thừa kế được thực hiện quyền khi hội đủ một trong hai điều kiện: đã có Giấy chứng nhận, hoặc đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận theo quy định pháp luật.

Nói cách khác, pháp luật không đặt ra rào cản tuyệt đối. Điều quan trọng là thửa đất đó có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận hay không – chứ không phải việc Giấy chứng nhận đã được cấp hay chưa.

Lộ trình giải quyết cụ thể

Theo hướng dẫn của Bộ, để giải quyết trường hợp này, cần tiến hành kiểm tra hồ sơ nhằm xác định ba vấn đề cốt lõi:

  • Quyền sử dụng đất của người để lại di sản được xác lập như thế nào;

  • Phần quyền sử dụng đất nào thực sự thuộc di sản thừa kế;

  • Thửa đất có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận hay không.

Khi đã xác định được những yếu tố trên, gia đình tiến hành thỏa thuận phân chia di sản theo pháp luật dân sự và các quy định về công chứng, chứng thực. Song song với đó, thực hiện thủ tục đăng ký, cấp Giấy chứng nhận theo pháp luật đất đai. Hai quy trình này không loại trừ nhau mà có thể tiến hành song song, bổ trợ cho nhau. 

Cơ quan nào là cơ quan có thẩm quyền?

Về thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận, khoản 1 Điều 135 Luật Đất đai 2024 xác định Giấy chứng nhận được cấp cho người có quyền sử dụng đất và chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất. Các Điều 137, 138, 139 và 140 của Luật này quy định chi tiết việc cấp Giấy chứng nhận lần đầu cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất.

Về trình tự, thủ tục, ngày 31/01/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 49/2026/NĐ-CP nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội về các cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai. Đáng chú ý, Điều 15 Nghị định này giao cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyền quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai, bao gồm thủ tục đăng ký, cấp Giấy chứng nhận.

Vậy, người dân cần làm gì?

Thứ nhất, chủ động kiểm tra hồ sơ tại cơ quan địa phương. Người dân nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền giải quyết hồ sơ đăng ký, cấp Giấy chứng nhận tại địa phương để được kiểm tra, xác định điều kiện cấp và hướng dẫn thủ tục cụ thể.

Thứ hai, tìm đến công chứng hoặc chứng thực đúng lúc. Việc lập văn bản thừa kế cần tuân thủ pháp luật về dân sự và công chứng, chứng thực. Tổ chức hành nghề công chứng hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực là đầu mối cần liên hệ.

Thứ ba, nắm rõ quy định tại địa phương. Vì trình tự, thủ tục hành chính về đất đai do UBND cấp tỉnh quy định, mỗi địa phương có thể có những điểm khác biệt. Tra cứu quy định cụ thể nơi có thửa đất là bước không thể bỏ qua.