Nghị định 273/2026/NĐ-CP: Những điểm mới trọng tâm về kinh doanh hàng miễn thuế

Ngày 07/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 273/2026/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế, có hiệu lực thi hành từ ngày 21/8/2026. Văn bản này thay thế Nghị định 100/2020/NĐ-CP, đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế, với trọng tâm là hiện đại hóa thủ tục và nâng cao trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp.

Làm rõ và mở rộng đối tượng, điều kiện mua hàng miễn thuế

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị định 273/2026/NĐ-CP là quy định cụ thể, chi tiết hơn về các nhóm đối tượng được mua hàng miễn thuế và địa điểm nhận hàng, nhằm tăng tính minh bạch và thuận lợi cho công tác kiểm soát của cơ quan hải quan.

Theo đó, đối tượng áp dụng được mở rộng và phân loại rõ ràng, bao gồm: người xuất cảnh, quá cảnh, nhập cảnh; đối tượng được hưởng quyền ưu đãi, miễn trừ; thuyền viên tàu biển tuyến quốc tế; hành khách trên các chuyến bay quốc tế; và doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế. Đặc biệt, Nghị định đã làm rõ các kịch bản mua hàng, trong đó người chờ xuất cảnh có thể mua hàng tại cửa hàng trong nội địa và nhận tại quầy trong khu cách ly, hoặc nhận hàng ở nước ngoài. Đối với người nhập cảnh, việc mua hàng được giới hạn tại khu vực hạn chế của cảng hàng không quốc tế, ngay sau khi hoàn thành thủ tục nhập cảnh. Quy định này giúp xác định chính xác thời điểm và địa điểm được phép mua hàng miễn thuế, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho cả người mua và cơ quan quản lý.

Quy định chi tiết về định mức và trách nhiệm khi mua hàng

Nghị định tiếp tục duy trì các quy định về định mức hàng hóa được mua miễn thuế nhưng có sự phân biệt rõ ràng theo nhóm đối tượng. Cụ thể, đối với người xuất cảnh, quá cảnh và hành khách bay quốc tế xuất cảnh từ Việt Nam, việc mua hàng miễn thuế không bị hạn chế về số lượng và trị giá, tuy nhiên người mua phải tự chịu trách nhiệm tuân thủ quy định nhập khẩu của nước đến. Đối với người nhập cảnh, định mức được áp dụng theo quy định tại Nghị định 134/2016/NĐ-CP. Một điểm đáng chú ý là Nghị định đã quy định cụ thể định lượng đối với các mặt hàng rượu, bia, thuốc lá cho thuyền viên, ví dụ như mức 1,5 lít rượu từ 20 độ trở lên hoặc 200 điếu thuốc lá cho mỗi thuyền viên trong một lần tàu neo đậu. Việc định lượng cụ thể này thể hiện sự chặt chẽ trong quản lý và hạn chế các hành vi lợi dụng chính sách.

Đẩy mạnh quản lý trên nền tảng dữ liệu điện tử hải quan

Thay đổi mang tính đột phá của Nghị định 273/2026/NĐ-CP so với quy định cũ là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi phương thức quản lý từ thủ công sang điện tử. Các doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế có trách nhiệm gửi hầu hết các loại thông tin, chứng từ (danh sách hàng hóa đưa vào/ra, phiếu giao nhận, bảng kê tiền mặt…) đến Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan. Cơ quan hải quan sẽ thực hiện các nghiệp vụ phê duyệt, giám sát, xác nhận chủ yếu trên hệ thống này trong thời hạn rất ngắn (thường là 02 giờ làm việc). Điều này không chỉ giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp mà còn tăng cường tính minh bạch, kịp thời trong công tác quản lý nhà nước.

Tăng cường kiểm tra, giám sát và trách nhiệm của doanh nghiệp

Nghị định 273/2026/NĐ-CP đã thiết lập một cơ chế kiểm tra, giám sát toàn diện đối với hàng hóa miễn thuế, từ khâu luân chuyển, bán hàng đến báo cáo quyết toán. Cơ quan hải quan có thể kiểm tra thông qua nhiều kênh như hệ thống dữ liệu điện tử, camera giám sát hoặc kiểm tra trực tiếp, trên cơ sở quản lý rủi ro hoặc khi có dấu hiệu vi phạm.

Đặc biệt, trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế được đề cao và quy định chi tiết, minh bạch. Doanh nghiệp không chỉ phải bán hàng đúng đối tượng và đúng thủ tục mà còn phải chịu trách nhiệm về tính chính xác, đầy đủ của dữ liệu hàng hóa và báo cáo quyết toán. Báo cáo quyết toán phải tuân thủ nguyên tắc nhập – xuất – tồn và phải phù hợp với chứng từ, sổ sách kế toán của doanh nghiệp. Đây là một trong những cơ sở quan trọng để cơ quan hải quan tiến hành kiểm tra và đánh giá mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

Nâng cao trách nhiệm của đối tượng mua hàng

Nghị định cũng làm rõ nghĩa vụ của người mua hàng miễn thuế. Theo đó, người mua phải xuất trình các giấy tờ cần thiết theo quy định, không được cho người khác sử dụng hộ chiếu, giấy thông hành hoặc tiêu chuẩn miễn thuế của mình. Đồng thời, trong trường hợp mua vượt định mức, người mua có trách nhiệm kê khai và nộp thuế theo quy định của pháp luật.

Khuyến nghị pháp lý cho doanh nghiệp kinh doanh hàng miễn thuế

Việc thay đổi phương thức quản lý mang lại nhiều lợi ích nhưng cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn về năng lực tuân thủ của doanh nghiệp. Để thích ứng kịp thời với Nghị định 273/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp cần chủ động:

• Rà soát và nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin: Đảm bảo hệ thống quản lý của doanh nghiệp có thể kết nối và trao đổi dữ liệu một cách liên thông với hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan.
• Xây dựng lại hoặc điều chỉnh quy trình nội bộ: Cập nhật quy trình quản lý hàng hóa, bán hàng, kế toán và báo cáo để phù hợp với các yêu cầu mới về thông tin, thời hạn và trách nhiệm.
• Đào tạo, phổ biến cho nhân viên: Tổ chức đào tạo cho toàn bộ nhân viên bán hàng, kế toán, kho vận về các quy trình mới, đặc biệt là việc xác thực đối tượng mua hàng và gửi dữ liệu lên hệ thống điện tử.
• Chú trọng công tác báo cáo quyết toán: Chuẩn bị sẵn sàng các dữ liệu, chứng từ để đảm bảo báo cáo quyết toán chính xác, đúng thời hạn và sẵn sàng đối phó với các yêu cầu kiểm tra từ cơ quan hải quan.

Kết luận

Nghị định 273/2026/NĐ-CP là một bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động kinh doanh hàng miễn thuế tại Việt Nam. Với các điểm mới về đối tượng mua hàng, định mức, thủ tục hải quan điện tử và trách nhiệm của doanh nghiệp, Nghị định thể hiện rõ xu hướng quản lý hiện đại, công khai, minh bạch và dựa trên nền tảng số. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ những thay đổi này để chủ động thích ứng, biến việc tuân thủ pháp luật thành lợi thế cạnh tranh, đảm bảo hoạt động kinh doanh hiệu quả và bền vững trong bối cảnh mới.