10 ĐIỂM MỚI TRỌNG TÂM CỦA NGHỊ ĐỊNH 274/2026/NĐ-CP VỀ LỰA CHỌN NHÀ ĐẦU TƯ 

Chính phủ đã ban hành Nghị định 274/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ vướng mắc, gia tăng tính minh bạch và tối ưu hóa hiệu quả thu hút nguồn lực đầu tư. Dưới đây là 10 điểm mới nổi bật được tổng hợp:

I. Nội dung tổng quan về 10 điểm mới trong Nghị định:

1. Phân định rõ danh mục dự án bắt buộc phải đấu thầu

Nghị định chi tiết hóa danh mục dự án đầu tư kinh doanh có sử dụng đất và không sử dụng đất thuộc diện bắt buộc đấu thầu, bao gồm: trạm dừng nghỉ đường bộ, cảng hàng không mới, công trình xã hội hóa (giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường) khi có từ 02 nhà đầu tư trở lên đăng ký, cải tạo/xây dựng lại nhà chung cư, dự án điện lực, nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm hạ tầng hàng hải/đường thủy…. Đồng thời, Nghị định siết chặt điều kiện đối với quỹ đất đưa ra đấu thầu (phải thuộc diện thu hồi đất hoặc do cơ quan nhà nước quản lý theo quy định).

2. Ưu đãi vượt trội cho công nghệ cao và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Chính sách ưu đãi được thể hiện rõ thông qua việc cộng tỷ lệ phần trăm khi đánh giá hồ sơ dự thầu (HSDT):

• Cộng 5% điểm: Áp dụng cho nhà đầu tư có giải pháp công nghệ tiên tiến/thân thiện môi trường; hoặc nhà đầu tư là doanh nghiệp KH&CN, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ cao/công nghệ chiến lược.

• Cộng 2% điểm: Áp dụng cho nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ cao/công nghệ chiến lược, hoặc nhà đầu tư nước ngoài cam kết chuyển giao công nghệ cho đối tác trong nước.

3. Tiêu chuẩn bảo đảm cạnh tranh minh bạch và ngoại lệ

Nhà đầu tư tham dự thầu phải độc lập về pháp lý và tài chính với cơ quan có thẩm quyền, bên mời thầu, tư vấn lập/thẩm định hồ sơ (không sở hữu trên 50% vốn hoặc cổ phần của nhau). Nghị định cũng quy định rõ ngoại lệ: các dự án áp dụng hình thức chỉ định nhà đầu tư hoặc lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt không bắt buộc phải đáp ứng điều kiện bảo đảm cạnh tranh này.

4. Chuẩn hóa quy định quản lý chi phí và nguồn thu

Nghị định hướng dẫn cụ thể việc lập dự toán và chi trả chi phí lựa chọn nhà đầu tư từ nguồn chi thường xuyên ngân sách nhà nước; quy định mức giá bán hồ sơ mời thầu bản điện tử đối với đấu thầu quốc tế tối đa là 30.000.000 đồng và phải nộp vào ngân sách nhà nước. Ngoài ra, cơ chế nộp, quản lý và hoàn trả chi phí giải quyết kiến nghị của nhà đầu tư cũng được thể hiện chi tiết.

5. Định hình quy trình mời quan tâm và xử lý số lượng đăng ký

Thủ tục mời quan tâm được quy định bắt buộc cho các dự án xã hội hóa, cải tạo chung cư cũ, điện lực… để xác định số lượng nhà đầu tư quan tâm. Trong trường hợp có từ 02 nhà đầu tư trở lên đáp ứng, cơ quan nhà nước sẽ tổ chức đấu thầu rộng rãi; nếu chỉ có 01 nhà đầu tư đăng ký và đáp ứng, dự án sẽ chuyển sang làm thủ tục chấp thuận nhà đầu tư theo pháp luật về đầu tư mà không cần thực hiện lại thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

6. Quy trình riêng cho lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt

Cơ chế đặc biệt được mở rộng áp dụng đối với các dự án quốc phòng, an ninh, đối ngoại, nhiệm vụ chính trị quốc gia, dự án cấp bách, điện hạt nhân, điện gió ngoài khơi hay chuỗi dự án liên kết ngành. Việc xem xét, đánh giá năng lực tài chính và điều kiện thực hiện dự án được tích hợp song song ngay trong quá trình thẩm định chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc xem xét hồ sơ đề xuất dự án.

7. Mở rộng trường hợp và linh hoạt quy trình chỉ định nhà đầu tư

Chỉ định nhà đầu tư áp dụng cho dự án sở hữu/sử dụng công nghệ chiến lược, dự án tiếp tục triển khai hạ tầng số/nền tảng số để bảo đảm tính đồng bộ, dự án xử lý khẩn cấp thiên tai/sự cố, hoặc dự án phát triển đô thị TOD thuộc đường sắt. Quy trình chỉ định được thiết kế gồm hai hình thức: quy trình thông thường và quy trình rút gọn.

8. Đổi mới phương pháp đánh giá HSDT và hỗ trợ nguồn vốn

HSDT được đánh giá theo thang điểm 100 hoặc 1.000, kết hợp giữa điểm năng lực, điểm phương án đầu tư kinh doanh và điểm hiệu quả sử dụng đất hoặc hiệu quả phát triển ngành/lĩnh vực/địa phương. Đáng chú ý, các doanh nghiệp KH&CN, startup sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp công nghệ cao/chiến lược được miễn chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu.

9. Bắt buộc đấu thầu qua mạng theo lộ trình và công khai cơ sở dữ liệu

Theo lộ trình, từ ngày 01/01/2027, các thủ tục nộp hồ sơ đề xuất dự án và mời quan tâm bắt buộc phải thực hiện qua mạng trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia. Hệ thống cũng tích hợp Cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà đầu tư để phục vụ công tác tổ chức lựa chọn và giám sát công khai.

10. Quy định về tổ chức kinh tế do nhà đầu tư trúng thầu thành lập & Cơ chế dự án BT

Nhà đầu tư trúng thầu được phép thành lập tổ chức kinh tế (nắm 100% vốn điều lệ) để quản lý, thực hiện dự án; tổ chức kinh tế này kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ đã cam kết và được Nhà nước giao đất, cho thuê đất. Ngoài ra, Điều 74 của Nghị định đã sửa đổi Nghị định 257/2025/NĐ-CP đối với dự án BT, cho phép khấu trừ chi phí xây dựng hạ tầng khi xác định giá trị quỹ đất thanh toán chưa đầu tư hạ tầng

II. KIẾN NGHỊ CHO DOANH NGHIỆP

1. Rà soát chặt chẽ điều kiện bảo đảm cạnh tranh và cấu trúc liên danh:

• Trước khi lập hồ sơ dự thầu, cần kiểm tra kỹ tỷ lệ sở hữu vốn/cổ phần để bảo đảm độc lập hoàn toàn về pháp lý và tài chính với bên mời thầu và các đơn vị tư vấn liên quan.
• Khi thành lập liên danh, phải lựa chọn đối tác uy tín và tuân thủ pháp luật, tránh rủi ro bị xử lý cấm đấu thầu toàn bộ liên danh do lỗi của một thành viên.

2. Duy trì và quản trị nguồn vốn cam kết nghiêm ngặt:

• Bảo đảm giữ nguyên năng lực tài chính và kỹ thuật từ thời điểm nộp hồ sơ cho đến khi ký kết hợp đồng dự án.
  
  
• Lập kế hoạch dòng tiền để sẵn sàng ứng vốn bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo đúng tiến độ (không chậm quá 06 tháng kể từ khi nhận được yêu cầu) nhằm tránh nguy cơ bị hủy kết quả trúng thầu.

3. Cân nhắc kỹ các cam kết công nghệ để hưởng ưu đãi:

• Chỉ đưa các giải pháp công nghệ cao, công nghệ xanh hoặc cam kết chuyển giao công nghệ vào hồ sơ dự thầu khi chắc chắn có khả năng triển khai thực tế, tránh bị phạt vi phạm hợp đồng sau khi trúng thầu.
  
  
• Tận dụng quy định miễn chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu nếu doanh nghiệp thuộc nhóm doanh nghiệp KH&CN, đổi mới sáng tạo, startup hoặc công nghệ cao.

4. Tuân thủ quy trình chuyển nhượng và thành lập doanh nghiệp dự án:

• Nếu thành lập tổ chức kinh tế để thực hiện dự án, nhà đầu tư trúng thầu phải nắm giữ 100% vốn điều lệ và đề xuất rõ trong hồ sơ dự thầu.
  
  
• Trường hợp thay đổi đối tác do bất khả kháng, phải kịp thời thông báo cho bên mời thầu và cam kết đối tác mới có năng lực tương đương hoặc cao hơn. Khi chuyển nhượng dự án hoặc phần vốn góp, bắt buộc phải làm thủ tục trình người có thẩm quyền chấp thuận.

5. Chủ động chuyển đổi số và cập nhật dữ liệu nhà đầu tư:

• Đăng ký tài khoản và cập nhật chính xác báo cáo tài chính, thông tin năng lực trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trước khi phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư.
  
  
• Chuẩn bị sẵn hạ tầng và quy trình nội bộ để đáp ứng lộ trình bắt buộc nộp hồ sơ đề xuất dự án và mời quan tâm qua mạng từ ngày 01/01/2027.