TRUY XUẤT NGUỒN GỐC HÀNG HÓA: DOANH NGHIỆP BÁN LẺ VÀ THỰC PHẨM CẦN CHUẨN BỊ GÌ?

Trong bối cảnh các cơ quan quản lý nhà nước ngày càng siết chặt minh bạch thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, quy định về truy xuất nguồn gốc hàng hóa (TXNG) đã trở thành một trong những yêu cầu pháp lý bắt buộc và trọng tâm đối với các doanh nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực bán lẻ và chế biến thực phẩm.

Căn cứ Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007, Luật An toàn thực phẩm 2010 và các văn bản hướng dẫn thi hành như Nghị định 37/2026/NĐ-CP, Thông tư 02/2024/TT-BKHCN về quản lý truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa, việc chủ động chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là lợi thế cạnh tranh cốt lõi.

1. Quy định mới buộc doanh nghiệp thực hiện những gì?

Theo các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về TXNG, doanh nghiệp sản xuất, chế biến và phân phối hàng hóa (đặc biệt là nông sản, thực phẩm đóng gói, dược phẩm) bắt buộc phải đảm bảo nguyên tắc: “Một bước trước – Một bước sau” (One step back – One step forward).

Cụ thể, doanh nghiệp phải có khả năng nhận diện chính xác lô hàng nhận từ nhà cung cấp nào (bước trước) và lô hàng đó đã được phân phối, bán lẻ cho đại lý hoặc đơn vị nào (bước sau). Các thông tin tối thiểu cần lưu trữ và công khai bao gồm: tên sản phẩm, hình ảnh, mã định danh sản phẩm/lô hàng, tên/địa chỉ đơn vị sản xuất, nhật ký sản xuất/chế biến, và thông tin kiểm định chất lượng.

2. Các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống truy xuất

• Mã số mã vạch & Tem TXNG: Hàng hóa lưu thông phải được gắn mã truy xuất chuẩn hóa (như mã QR code tuân thủ tiêu chuẩn quốc gia TCVN) kết nối với Cổng thông tin truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa quốc gia.

• Dữ liệu thời gian thực: Thông tin trong chuỗi cung ứng phải được lưu trữ tối thiểu 12 – 24 tháng (tùy thuộc vào hạn sử dụng của loại thực phẩm/hàng hóa) và có khả năng trích xuất nhanh chóng khi cơ quan chức năng kiểm tra.

• Tính không thể sửa đổi (Immutability): Dữ liệu nhật ký sản xuất và giao nhận phải đảm bảo tính toàn vẹn, tránh tình trạng làm giả hồ sơ nguồn gốc.

3. Doanh nghiệp bán lẻ và thực phẩm cần chuẩn bị gì?

• Rà soát và chuẩn hóa chuỗi cung ứng: Kiểm tra toàn bộ hợp đồng với các nhà cung cấp đầu vào. Chỉ lựa chọn các nhà cung cấp có đầy đủ hồ sơ TXNG, chứng nhận ATTP (HACCP, ISO 22000, VietGAP, GlobalGAP…).

• Đầu tư công nghệ số hóa: Trang bị phần mềm quản lý kho (WMS), hệ thống POS tích hợp quét mã QR TXNG, và phần mềm lưu trữ nhật ký điện tử thay thế cho sổ sách thủ công.

• Ban hành Quy trình xử lý sự cố & Thu hồi sản phẩm: Căn cứ Điều 55 Luật An toàn thực phẩm 2010, doanh nghiệp phải lập sẵn quy trình truy xuất khẩn cấp để khoanh vùng và thu hồi ngay lập tức các lô hàng bị lỗi hoặc mất an toàn thực phẩm.

• Đào tạo nhân sự: Tập huấn cho nhân viên nhập hàng, kiểm kho và bán hàng về quy trình kiểm tra tem mã TXNG hợp lệ trước khi đưa hàng lên kệ.