QUỐC HỘI THÔNG QUA LUẬT TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO (SỬA ĐỔI): NHỮNG ĐIỂM MỚI ĐÁNG CHÚ Ý
1. Thông tin chung
Ngày 23/4/2026, tại Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) với tỷ lệ tán thành gần như tuyệt đối. Luật gồm 9 chương, 61 điều và sẽ có hiệu lực từ ngày 01/01/2027.
Việc sửa đổi nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh xã hội và môi trường số đang thay đổi nhanh chóng.
2. Khẳng định và bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
Luật tiếp tục khẳng định nguyên tắc cơ bản:
- Mọi người có quyền theo hoặc không theo tôn giáo;
- Được thực hành nghi lễ, tham gia sinh hoạt tín ngưỡng, học tập giáo lý;
Đồng thời, luật cũng đặt ra giới hạn pháp lý rõ ràng, theo đó hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo không được xâm phạm đến:
- Quốc phòng, an ninh quốc gia;
- Trật tự, an toàn xã hội;
- Quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.
Quy định này nhằm cân bằng giữa bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng và yêu cầu ổn định xã hội.
3. Lần đầu quy định rõ hoạt động tôn giáo trên không gian mạng
Một điểm mới nổi bật là thiết lập khung pháp lý cho hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên môi trường số.
Cụ thể:
- Các hoạt động tôn giáo trực tuyến phải thực hiện thủ tục thông báo, đăng ký hoặc đề nghị theo quy định;
- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện giám sát, kiểm tra, xử lý vi phạm;
- Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ mạng có trách nhiệm phối hợp gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Quy định này phản ánh xu hướng quản lý mới, khi hoạt động tôn giáo ngày càng mở rộng trên nền tảng số.
4. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính
Luật sửa đổi theo hướng:
- Giảm số lượng thủ tục hành chính;
- Chuyển từ cơ chế “xin phép” sang “đăng ký” hoặc “thông báo”;
- Tăng cường hậu kiểm thay vì tiền kiểm.
Đây là bước cải cách quan trọng, giúp giảm gánh nặng thủ tục và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức, cá nhân trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo.
5. Tăng cường phân cấp, phân quyền quản lý
Luật tiếp tục đẩy mạnh xu hướng:
- Phân cấp mạnh cho địa phương trong quản lý nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo;
- Làm rõ trách nhiệm của từng cấp chính quyền.
Điều này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đồng thời phù hợp với thực tiễn đa dạng về tôn giáo tại các địa phương.
6. Hoàn thiện quy định về tài sản và hoạt động của tổ chức tôn giáo
Luật bổ sung, làm rõ:
- Cơ chế quản lý, sử dụng tài sản của cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo theo hướng công khai, minh bạch;
- Xác định rõ tài sản thuộc sở hữu chung của cộng đồng đối với cơ sở tín ngưỡng hình thành theo tập quán.
Đây là nội dung quan trọng nhằm hạn chế tranh chấp và nâng cao tính minh bạch trong quản lý tài sản tôn giáo.
7. Đánh giá và tác động
Việc thông qua Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ:
- Bảo đảm tốt hơn quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân;
- Hiện đại hóa phương thức quản lý, đặc biệt trong môi trường số;
- Giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho tổ chức tôn giáo hoạt động hợp pháp;
- Góp phần ổn định xã hội và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.
Luật Tín ngưỡng, tôn giáo sửa đổi năm 2026 thể hiện rõ định hướng lập pháp hiện đại với ba trụ cột chính: bảo đảm quyền – cải cách thủ tục – thích ứng số hóa. Đây sẽ là nền tảng pháp lý quan trọng để điều chỉnh hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam.
