CÁ NHÂN CÓ THÊM 07 KHOẢN THU NHẬP CHỊU THUẾ MỚI KỂ TỪ NGÀY 01/07/2026

Sự ra đời của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (Luật số 109/2025/QH15) chính thức thay thế Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 sau gần hai thập kỷ tồn tại. Với hiệu lực thi hành từ 01/07/2026, đạo luật mới này không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện khung pháp lý cũ mà còn trực tiếp mở rộng cơ sở thuế nhằm bao quát cả các mô hình kinh tế mới phát sinh trong kỷ nguyên số. Người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý 7 khoản thu nhập chịu thuế mới được bổ sung theo quy định tại Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025.

Thứ nhất, thu nhập từ hoạt động đại lý, môi giới và hợp tác kinh doanh với tổ chức chính thức được quy định thành một khoản thu nhập chịu thuế độc lập. Quy định hướng tới nhóm cá nhân là đại lý bán hàng cho doanh nghiệp, hay môi giới hưởng hoa hồng mà trước đây thường bị bỏ ngỏ về nghĩa vụ kê khai.

Thứ hai, thu nhập từ hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số được quản lý chặt chẽ hơn. Đây là bước đi tất yếu nhằm điều chỉnh làn sóng bán hàng online, livestream chốt đơn và tiếp thị liên kết (affiliate marketing) – những mô hình đã bùng nổ về quy mô doanh thu nhưng chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng để truy thu, dẫn đến thất thu ngân sách kéo dài nhiều năm.

Thứ ba, thu nhập từ chuyển nhượng tên miền internet quốc gia Việt Nam “.vn”. Trong bối cảnh thị trường mua bán, sang nhượng tên miền đẹp diễn ra sôi động nhưng thiếu khung pháp lý về thuế, quy định mới góp phần minh bạch hóa một loại “tài sản vô hình” gắn với không gian số.

Thứ tư, thu nhập từ chuyển nhượng kết quả giảm phát khí thải nhà kính, tín chỉ các bon lần đầu tiên xuất hiện được đánh giá là một bước đi đón đầu của Việt Nam trong hành trình thực hiện cam kết trung hoà phát thải, đồng thời buộc người có thu nhập phát sinh từ giao dịch môi trường phải chịu điều tiết thuế như các loại tài sản thông thường khác.

Thứ năm, thu nhập từ chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá được bổ sung xuất phát từ thực tiễn thị trường sang tay biển số “đẹp” sau đấu giá có giá trị giao dịch không nhỏ, đòi hỏi cơ chế thu thuế tương xứng với bản chất lợi ích tài sản phát sinh.

Thứ sáu, luật mới thực hiện bước đi tiên phong khi áp dụng thuế suất đối với thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số. Dù việc kiểm soát tài sản số (như tiền mã hóa, NFT) còn nhiều thách thức kỹ thuật, song việc đưa loại thu nhập này vào diện chịu thuế cho thấy Việt Nam đã chủ động trong việc thiết lập cơ sở pháp lý từ sớm. 

Thứ bảy, thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng với mức thuế suất dự kiến 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần. Chính phủ sẽ quy định chi tiết về ngưỡng giá trị giao dịch chịu thuế và lộ trình áp dụng cụ thể nhằm chống đầu cơ, ổn định thị trường nhưng vẫn tránh gây xáo trộn cho các nhu cầu mua bán vàng nhỏ lẻ của người dân. 

Nhìn chung, việc mở rộng cơ sở thuế theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 phản ánh nỗ lực bắt kịp thực tiễn kinh tế số và các mô hình tài sản mới, đồng thời đặt ra yêu cầu minh bạch hóa dòng tiền đối với cá nhân có nguồn thu từ các lĩnh vực nêu trên.

Khuyến nghị quản trị rủi ro và lưu ý phòng ngừa dành cho cá nhân và doanh nghiệp

Để chủ động thích ứng với Luật Thuế TNCN 2025 và hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý, xử phạt hành chính hoặc bị truy thu thuế khi Luật chính thức có hiệu lực từ 01/07/2026, các cá nhân có thu nhập và doanh nghiệp chi trả cần lưu ý triển khai các giải pháp quản trị sau:

1. Đối với Cá nhân có thu nhập

Lưu trữ hồ sơ và chứng từ giao dịch đầy đủ:

• Chủ động thu thập và lưu trữ hợp đồng, hóa đơn, sao kê tài khoản ngân hàng, lịch sử giao dịch trên nền tảng (đối với TMĐT, Affiliate, Livestream) và các tài liệu chứng minh chi phí hợp lý liên quan đến giao dịch chuyển nhượng (tên miền, biển số xe, vàng miếng, tín chỉ carbon, tài sản số).

• Lưu ý: Việc thiếu chứng từ chứng minh giá vốn/chi phí có thể dẫn đến việc bị Cơ quan Thuế ấn định thuế trên toàn bộ doanh thu giao dịch.

Tách biệt dòng tiền cá nhân và dòng tiền kinh doanh:

• Đăng ký và sử dụng tài khoản ngân hàng riêng chuyên phục vụ cho hoạt động kinh doanh, livestream, bán hàng TMĐT hoặc nhận hoa hồng đại lý/môi giới. Tránh sử dụng chung tài khoản sinh hoạt cá nhân để tránh việc Cơ quan Thuế xác định toàn bộ dòng tiền vào tài khoản là thu nhập chịu thuế.

Chủ động rà soát và kê khai bổ sung:

• Thường xuyên cập nhật các Nghị định, Thông tư hướng dẫn chi tiết (đặc biệt là ngưỡng chịu thuế đối với chuyển nhượng vàng miếng và cơ chế quản lý giao dịch tài sản số).

• Thực hiện đăng ký thuế, kê khai và nộp thuế đúng thời hạn quy định đối với các khoản thu nhập phát sinh theo từng lần hoặc quyết toán năm.

2. Đối với Doanh nghiệp, Tổ chức chi trả thu nhập

Rà soát lại Hợp đồng và Cơ chế khấu trừ thuế tại nguồn:

• Kiểm tra toàn bộ hợp đồng đại lý, hợp đồng môi giới, hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) chia sẻ doanh thu với cá nhân.

• Rõ ràng hóa nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN tại nguồn trước khi chi trả hoa hồng, thu nhập chia sẻ cho cá nhân để tránh rủi ro doanh nghiệp bị truy thu và phạt chậm nộp thay cho cá nhân.

Nâng cấp Hệ thống Công nghệ thông tin & Báo cáo:

• Các sàn TMĐT, nền tảng số, công ty tiếp thị liên kết (Affiliate) cần nâng cấp hệ thống phần mềm để tự động kết xuất dữ liệu giao dịch, doanh thu và hỗ trợ việc khấu trừ/kê khai thuế thay cho người bán theo đúng kết nối dữ liệu với Cơ quan Thuế.

Chuẩn hóa quy trình giao dịch tài sản & Hợp tác:

• Khi thực hiện nhận chuyển nhượng tên miền, tín chỉ carbon hoặc hợp tác kinh doanh với cá nhân, doanh nghiệp cần đảm bảo cá nhân đã hoàn thành nghĩa vụ thuế hoặc doanh nghiệp thực hiện giữ lại tiền thuế theo đúng quy định pháp luật.

Nhìn chung, việc mở rộng cơ sở thuế theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 phản ánh nỗ lực bắt kịp thực tiễn kinh tế số và các mô hình tài sản mới, đồng thời đặt ra yêu cầu minh bạch hóa dòng tiền đối với cá nhân có nguồn thu từ các lĩnh vực nêu trên.