CHẾ ĐỘ THAI SẢN TỪ 01/07/2026:  TĂNG THỜI GIAN NGHỈ, TĂNG TIỀN TRỢ CẤP KHI SINH CON THỨ HAI

Từ ngày 01/07/2026, Luật Dân số năm 2025 và Nghị định số 168/2026/NĐ-CP có hiệu lực, các quy định về chế độ thai sản có nhiều thay đổi nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, đặc biệt đối với trường hợp người lao động sinh con thứ hai.

Thêm 01 tháng nghỉ ngơi, lao động nữ an tâm phục hồi sức khỏe

Thay đổi đáng chú ý nhất chính là việc kéo dài thời gian nghỉ thai sản cho lao động nữ.

Theo điểm a khoản 1 Điều 14 Luật Dân số 2025, khoản 1 Điều 2 Nghị định số 168/2026/NĐ-CP, lao động nữ tại thời điểm sinh đang có 01 con đẻ còn sống thì khi sinh con thứ hai được nghỉ thai sản trước và sau sinh tổng cộng 07 tháng, trong đó thời gian nghỉ trước sinh tối đa 02 tháng. Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.

Việc Luật Dân số năm 2025 bổ sung quy định nâng thời gian nghỉ thai sản lên 7 tháng đối với trường hợp sinh con thứ hai cho thấy bước điều chỉnh quan trọng trong tư duy chính sách của Nhà nước. Không chỉ đơn thuần là kéo dài thời gian nghỉ, chính sách này vừa là giải pháp khuyến khích của nhà nước để người dân sinh đủ hai con trong bối cảnh mức sinh thấp ở mức báo động; vừa tạo điều kiện để người mẹ phục hồi sức khỏe sau sinh, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc trẻ trong giai đoạn đầu đời.  

Tăng tiền trợ cấp một lần

Bên cạnh thời gian nghỉ thai sản được tăng thêm, từ ngày 01/07/2026, mức lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng (khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP), theo đó tiền trợ cấp một lần tăng thêm.

Theo quy định tại khoản 4, Điều 58 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, người lao động đủ điều kiện hưởng trợ cấp một lần sẽ được hưởng mức trợ cấp bằng 02 lần mức tham chiếu tại tháng lao động nữ sinh con, nhận con do nhờ mang thai hộ, nhận nuôi con nuôi.

Do đó, mức trợ cấp một lần khi sinh con từ ngày 01/07/2026 được tính như sau:

Trợ cấp một lần = 2 × 2.530.000 đồng = 5.060.000 đồng/con.

Tăng mức trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh

Theo khoản 3 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, trường hợp lao động nữ trong khoảng thời gian 30 ngày kể từ ngày hết thời gian nghỉ thai sản nhưng chưa phục hồi sức khỏe thì được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe và được hưởng mức trợ cấp cho một ngày nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau thai sản bằng 30% mức tham chiếu. 

Như vậy, mức trợ cấp nghỉ dưỡng sức sau sinh của người lao động nữ từ ngày 01/07/2026 được tính như sau:

Tiền nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh = 30% x 2.530.000 đồng x Số ngày được nghỉ

Nhân đôi ngày nghỉ cho chồng 

Chính sách mới không chỉ chăm sóc người mẹ mà còn trao thêm quyền lợi cho người cha, thúc đẩy sự đồng hành trong gia đình. Theo Khoản 2, Điều 29, Luật Dân số năm 2025, lao động nam có vợ sinh đôi hoặc vợ sinh con thứ hai thì được nghỉ 10 ngày làm việc; trường hợp sinh ba trở lên thì được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi.

Quy định này được xem là bước tiến trong việc tăng cường vai trò chăm sóc gia đình của người cha, đồng thời giúp chia sẻ trách nhiệm chăm con cùng lao động nữ trong thời gian sau sinh. 

Việc bổ sung quy định về chế độ thai sản khi sinh con thứ hai thể hiện sự đồng bộ giữa chính sách dân số và chính sách BHXH, góp phần bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động, hỗ trợ các gia đình trong quá trình sinh con, chăm sóc và nuôi dưỡng trẻ em.